Przesycanie

W niektórych stopach zakres istnienia roztworów stałych maleje wraz z obniżaniem się temperatury. Podczas powolnego chłodzenia takich stopów z roztworu stałego wydziela się jedna lub kilka faz przesycających, które umiejscawiają się w obszarach kryształów roztworu stałego lub na granicach jego ziaren. Powstaje wówczas stop o budowie wielofazowej. Zwiększenie szybkości chłodzenia prowadzi do powstania stopu jednofazowego o budowie roztworu stałego przesyconego. To zjawisko stanowi istotę przesycania, stosowanego w technice w celu poprawy własności plastycznych stopów przeznaczonych do obróbki plastycznej lub w celu poprawy odporności stopów na korozję. Stop poddany przesycaniu może w wyniku samoistnej zmiany położenia obcych atomów w komórkach strukturalnych po pewnym czasie utracić plastyczność, przy równoczesnym wzroście własności wytrzymałościowych. To zjawisko nazywa się starzeniem. Jeżeli starzenie przebiega w temperaturze otoczenia, to nazywamy je naturalnym. Starzenie w podwyższonej temperaturze nazywamy starzeniem sztucznym. Przebiega ono znacznie szybciej niż starzenie naturalne. Starzenie sztuczne w zbyt-wysokiej temperaturze powoduje wydzielenie z roztworu faz przesycających, a uzyskane umocnienie stopu jest mniejsze niż w przypadku starzenia naturalnego. Oba procesy: przesycania i starzenia, nazywamy utwardzaniem dyspersyjnym. Najczęściej utwardzaniu dyspersyjnemu poddaje się niektóre stopy aluminium, a ponadto stale żaroodporne.
starzenie aluminium